• info@iscrti.ir
  • 33130703(61)98+
  • 33130702(61)98+
  • 33130701(61)98+
  • 33130701(61)98+
  • 33130702(61)98+
  • 33130703(61)98+
  • info@iscrti.ir

به‏‌نژادي و بيو تکنولوژی

به‏‌نژادي و بيو تکنولوژی

تاریخچه

این مدیریت فعالیتش را در سال 1376 با ورود اولین سری از بذور نیشکر از کشور کوبا آغاز نمود. مأموریت اصلی این مدیریت تولید واریته‌های جدید نیشکر مناسب مناطق مختلف نیشکر کاری خوزستان است. دامنه تغییرات وسیع آب و هوایی خوزستان ایجاب می‌کند که تولید واریته‌های جدید نیشکر و جایگزینی آن‌ها با واریته‌های قدیمی و حساس به آفات، بیماری‌ها، بادهای داغ و خشک و سرمای منطقه امری اجتناب ناپذیر باشد. اين مدیریت با استفاده از روش‌های مختلف اصلاح نیشکر، فيزيولوژی و بيوتکنولوژی ‌و با همکاری ساير بخش‌های تحقيقاتی نسبت به تولید و معرفی واريته‌های جديد اقدام می‌نمايد. در این راستا بررسی گلدهی ارقام مختلف از سال 1377 در شرايط گلخانه و شرايط آب‌وهوايي طبيعی در نواحي جنوب ايران در حاشيه دريای عمان و خليج فارس آغاز شد و همزمان بذر نيشکر از کشورهای کوبا، آفريقای جنوبي و مصر وارد گرديد. سالم سازی و خالص سازی ارقام تجاری موجود و تولید ارقام جدید از طریق موتاسیون از دیگر وظایف این مدیریت می باشد. لذا در این راستا آزمایشگاه بیوتکنولوژی در سال 1384 فعالیت خود را با هدف تکثیر سریع کلون‌ها از طریق کشت بافت و نیز ايجاد خزانه سالم و خالص از عوامل بیماری‌زا جهت دستيابی به بذر سالم و خالص آغاز نمود.

شرح وظایف

  • تولید واریته‌های جدید نیشکر مناسب مناطق مختلف نیشکر کاری خوزستان
  • به گل نشاندن واریته‌های مختلف نیشکر در شرایط کنترل شده به منظور انجام تلاقی بین والدین انتخابی نیشکر و تولید ژنوتیپ‌های جدید
  • تولید بذر حقیقی نیشکر از طریق تلاقی‌های دلخواه، هدفمند و کشت و انتقال نهال‌های تولید شده از گلخانه به مزارع تجاری نیشکر جهت ادامه مراحل مختلف اصلاحی
  • انتخاب کلون‌های برتر از نظر میزان درصد قند در نیشکر، عملکرد در واحد سطح، مقاومت به آفات و بیماری‌ها در مراحل مختلف سلکسیون
  • کشت بافت جهت سالم سازی و خالص سازی نیشکر و ايجاد خزانه سالم و خالص از عوامل پاتوژن جهت دستيابي به قلمه سالم و خالص.

طرح‌های تحقیقاتی پایان‌یافته

طرح‌های تحقیقاتی جاری

  • بررسی القاء گلدهی ارقام مختلف نیشکر و تولید بذر حقیقی         
  •  تولید بذر حقیقی نیشکر حاصل تلاقی کراس‌های مختلف نیشکر در پروژه گلدهی      
  •  اصلاح و معرفی ارقام نیشکر مناسب خوزستان     
  •  انتخاب بهترین کلون‌های امیدبخش نیشکر با روش اصلاح کلاسیک در آزمایش‌های کلونال 1
  •  انتخاب بهترین کلون‌های امیدبخش نیشکر با روش اصلاح کلاسیک در آزمایش‌های کلونال 2
  •  انتخاب بهترین کلون‌های امیدبخش نیشکر با روش اصلاح کلاسیک در آزمایش‌های تکراردار
  •  تولید بهترین واریته‌های امیدبخش نیشکر با روش اصلاح کلاسیک در آزمایش‌های منطقه‌ای
  •  مدیریت، نگهداری و مطالعه صفات کمی و کیفی ژرم پلاسم ارقام نیشکر
  •  بررسی مقدماتی عملکرد ارقام نیشکر وارداتی در آزمایش‌های آگمنتد
  •  تولید ارقام تجاری نيشكر سالم و خالص با استفاده از روش تلفیقی حرارت درمانی طولانی‌ مدت و کشت بافت نسبت به بیماری‏های مهم نیشکر
  •  توليد ارقام جدید نیشکر با استفاده از روش­های نوین بیوتکنولوژی از طریق اصلاح مبتني بر موتاسيون در برنامه کشت بافت  
  •  تحليل ترانسکريپتوم گياه نيشکر تحت تنش شوري با استفاده از تکنيک RNA-Seq           
  •  بررسی تنوع ژنتیکی واریته­‌های نیشکر جنوب شرقی کشور ایران با استفاده از نشانگر SSR     
  •  بررسی اثر تیمارهای مارکوتینگ و محلول غذایی بر زنده ماندن ساقه‌های نیشکر با هدف تسهیل تلاقی ساقه‌های گل دهنده  

دستاوردهای مهم

امکانات بخش

  • آزمایشگاه کشت بافت

در راستاي خالص نمودن واريته‌هاي تجاري و سالم سازي نسبت به بيماري‌ها و تکثير سريع در سال 1387 اقدام به ريز ازديادي ارقام تجاری نیشکر در آزمایشگاه کشت بافت مستقر در موسسه تحقیقات نیشکر گردید. در سال 1394 با کامل شدن واحد کشت بافتی مستقر در ایستگاه شماره یک و تجهیز آن به دستگاه‏‌ها و مواد مورد نیاز کار انتقال تجهیزات و واریته‏‌ها به این واحد انجام گرفت. پس از اتمام مراحل فوق عمليات کشت بافتي نيشکر بر روی پنج رقم تجاری قابل کشت CP48-103، CP57-614، CP69-1062، CP73-21 و SP70-1143 صورت گرفت. در سال‌های اخیر نیز از تکنیک‌های پرتوتابی با اشعه گاما و موتاسیون از طریق مواد جهش‌زا نیز استفاده شده و ارقام چابهاری، قصر قند و IR00-31 نیز از طریق کشت بافت تکثیر شدند. 

  • گلخانه سازگاری آزمایشگاه کشت بافت

همزمان با فعال سازی واحد تحقیقاتی ایستگاه شماره 1 و تجهیز آزمایشگاه کشت بافت، یک واحد گلخانه سازگاری جهت نگهداری گیاهچه‌های کشت بافتی تکثیر شده راه اندازی‌ گردید. در این گلخانه جهت سازگار نمودن گياهچه‌هاي نوپا با شرايط گلخانه‌اي، گلدان‌‏های حاوی گیاهچه به مدت دو هفته در تونل سازگاری با پوشش پلاستیکی پلی اتیلن شفاف با دمای حداقل 22-20 درجه سانتی‌گراد و حداکثر 40-35 درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی بیش از 80% نگهداری مي‏‌شوند. جهت ایجاد فضای کافی این گلخانه مجهز به قفسه‌های سه طبقه جهت نگهداری گلدان‌ها می‌باشد. گیاهچه‌ها بعد از رسیدن به رشد کافی تا زمان انتقال به مزرعه در این گلخانه نگهداری می‌شوند.

  •  آزمایشگاه شربت یا عصاره گیری نیشکر

در روند اصلاح و معرفی ارقام جدید نیشکر انجام بررسی‌های کمی و کیفی به منظور غربال بهترین کلون‌ها امری اجتناب ناپذیر است. انجام بررسی‌های کمی در طول فصل رشد و انجام بررسی‌های کیفی در شش ماهه دوم هر سال صورت می‌گیرد. جهت بررسی کیفی از کلون‌ها باید عصاره‌گیری نمود و عصاره یا شربت حاصل را مورد آنالیز قرار داد. به همین دلیل هر ساله و با شروع فصل برداشت عصاره‌گیری از کلون‌ها در روند تولید رقم شروع و تا پایان اسفند ماه ادامه می‌یابد. آزمایشگاه شربت یا عصاره گیری نیشکر جهت انجام بررسی‌های کیفی (بریکس، پل، درجه خلوص و درصد قند قابل استحصال) در مراحل مختلف فرآیند اصلاح نیشکر و انتخاب کلون برتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این مرحله باندل‌های انتخابی در دستگاه آسیاب قرار گرفته و پس از استخراج شربت و بریکس و پل پیوریتی با استفاده از دستگاه­‌های مخصوص اندازه‌گیری و محاسبه می­شود.

  •   مجموعه گلخانه گلدهی، تلاقی، تاریکخانه و سیستم PLC

از جمله فعالیت‎‌های مدیریت به نژادی به گل نشاندن واریته‌‏های مختلف نیشکر در شرایط کنترل شده به منظور انجام تلاقی بین والدین انتخابی نیشکر و تولید ژنوتیپ‌های جدید می‌باشد. با توجه به اینکه گلدهی طبیعی در خوزستان در شرایط مزرعه روی نمی‌دهد، اینکار در گلخانه صورت خواهد گرفت. لذا جهت توسعه پروژه گلدهی در سال 1394 اقدام به ساخت مجموعه گلخانه‌های گلدهی، تلاقی و تاریکخانه‌ در ایستگاه شماره یک موسسه تحقیقات نیشکر گردید. هر یک از این گلخانه‌ها اختصاص به یکی از مراحل پروژه گلدهی دارد. گلخانه گلدهی مجهز به ریل‌های سه گانه‌ای است که جهت ورود و خروج گلدان‌ها از گلخانه‌ها به تاریکخانه مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین اتاق کنترل این مجموعه مجهز به سیستم PLC می‌باشد تا دما، رطوبت و ساعت ورود و خروج روزانه گلدان‌ها از گلخانه به تاریکخانه تحت بررسی قرار گیرد.

  •  گلخانه کشت بذر

علاوه برگلخانه تلاقی و گلدهی، یک واحد گلخانه کشت بذر شامل سه قسمت تحت عنوان IRS1 تا IRS3 در ایستگاه شماره یک احداث شده است. این گلخانه‌ جهت کشت بذور حاصل از تلاقی‌ها در طرح گلدهی مورد استفاده قرار می‌گیرد. کشت بذور در خرداد ماه در سینی‌های فلزی انجام می‌گیرد. بذور جهت جوانه‌زنی در دمای 35 درجه سانتیگراد و رطوبت 60-50 درصد نگهداری می‌شوند. بعد از سبز شدن دمای گلخانه به 32-27 درجه سانتیگراد کاهش می‌یابد. یک الی یک و نیم ماه بعد، گیاهچه‌ها از سینی به گلدان‌های کوچک منتقل می‌شوند. گیاهچه‌ها تا زمان انتقال به مزرعه یعنی شهریور ماه در گلخانه کشت بذر نگهداری می‌شوند. 

  •  اتاق بسته بندی بذر

در ایستگاه شماره یک موسسه تحقیقات واحدی مجزا تحت عنوان اتاق بسته بندی بذور همراه با قفسه و طبقه بندی ایجاد شده است که خشک کردن بذور نیز در همانجا صورت می‌گیرد. بعد از انجام تلاقی پایه‌های گل دهنده و تشکیل گل آذین بذور حاصل از تلاقی جمع آوری شده و به این اتاق منتقل می‌شود. پس از برداشت خوشه‌‏ها، آنها را خشک کرده تا میزان رطوبت محتوی آن به کمتر از ده درصد برسد. برای این منظور خوشه‌‏های برداشت شده را در دمای 38-35 درجه سانتیگراد در اتاق به مدت 62-48 ساعت قرار داده و پس از خشک شدن خوشه‌‏ها، سنبلچه‏‌های حاوی بذور نیشکر را از محور اصلی جدا نموده و بعد از توزین در بسته‌‏های دارای عایق رطوبتی به همراه رطوبت‌‏گیر سیلیکاژل قرار داده می‌­شود تا بعد از نصب اتیکت جهت نگهداری کوتاه مدت از یخچال و برای نگهداری طولانی مدت از فریزر با دمای 16- درجه سانتی‏گراد استفاده می‌‏گردد.

محققین

مهندس محمود فولادوند

مهندس محمود فولادوند

سمت: مدیر گروه تحقیقات به نژادی و بیوتکنولوژی
تلفن مستقیم: 06133130760
پست الکترونیک: m.fooladvand@iscrti.ir

مریم جاودان

مریم جاودان

سمت : کارشناس تحقیقات اصلاح نباتات

تلفن مستقیم:      33130767-061   

m.javdan90@yahoo.com

ماجده نیسی

ماجده نیسی

سمت: کارشناس تحقیقات بیوتکنولوژی
تلفن مستقیم: 30762
mneisi.ag@gmail.com

محمود فضلی

محمود فضلی

سمت: کارشناس تحقیقات بیوتکنولوژی
تلفن مستقیم: 06133130761
fazlimahmood@yahoo.com

ویدا مهین پو

ویدا مهین پو

سمت: کارشناس تحقیقات گیاهپزشکی
تلفن مستقیم: 06133130764
پست الکترونیک: v.mahinpoo@iscrti.ir

محسن براجعه‌فرد

محسن براجعه‌فرد

سمت: کارشناس تحقیقات اصلاح نباتات
تلفن مستقیم: 06133130761
پست الکترونیک: mohsenbrajeh@yahoo.com