امروز: شنبه 4 آذر 1396

 مدیریت به زراعی


در برنامه اصلاح گياه نيشکر به گل رفتن ارقام يکي از ضروريات محسوب مي‌شود. با توجه به اينکه نيشکر يک گياه دگرگشن و ناخالص مي‌باشد با به گل رفتن ارقام مختلف و تلاقي بين آنها مي‌توان ايجاد تنوع نمود و از اين تنوع به منظور غربال کردن کلونهاي مطلوب و مناسب با شرايط محيطي منطقه استفاده كرد.

از عوامل موثر در القا گلدهي نيشکر مي‌توان به عوامل گياهي نظير سن گياه، برگها و دوره نوري مانند طول روز، درجه حرارت، درصد رطوبت نسبي و مواد غذايي اشاره نمود. برنامه القا گلدهي در ارقام از اول مرداد ماه شروع و تا سوم ديماه ادامه مي‌يابد و با شروع علائم گلدهي نسبت به مارکوتينگ نمودن ساقه‌ها اقدام و سپس با مشخص نمودن پايه‌هاي پدري و مادري و همزمان بودن گلها تلاقي بين ارقام انجام مي‌گردد. گياهچه‌هاي حاصله از کشت بذر در خاک ضدعفوني شده بعد از حدود 3 ماه در مزرعه به فاصله 80 سانتيمتر از يکديگر کشت مي‌شوند.


از آنجايي‌که گياه نيشکر ناخالص است تفکيک در نسل F1 رخ خواهد داد و بنابراين انتخاب كلونهاي برتر در اين نسل صورت مي‌گيرد. با توجه به اينکه هر ژنوتيپ يا ريخته ارثي در محيط‌ها و سالهاي متفاوت عکس العمل مختلفي را بروز مي‌دهد، در مرحله گياهچه‌اي با استفاده از بررسي ظاهري بوته‌هاي آلوده به بيماري بويژه بيماري سياهک ساقه و ويروس موزائيک نيشکر حذف شده و حدود 30 درصد از گياهچه‌هايي که از نظر صفات ظاهري مانند ارتفاع، قطر ساقه، تعداد ساقه قابل آسياب، رشد کلي بوته و عدم آلودگي به بيماري ها انتخاب مي‌گردد و به مرحله بعدي يعني کلونال يک انتقال مي‌يابند. در مراحل اوليه هر کلون را در چندين نوبت در سالهاي متفاوت و در مراحل بعدي در مناطق مختلف مورد ارزيابي قرار مي‌گيرند تا بهترين کلون براي منطقه مشخص گردد. درمرحله کلونال يک و دو علاوه بر صفات مذکور درصد بريکس نيز با دستگاه رفراکتومتر دستي اندازه‌گيري شده و کلون هاي انتخابي در صورتي كه در آزمايشهاي تکراردار و منطقه‌اي نسبت به ارقام استاندارد برتري داشته باشند تکثير و به‌ عنوان ارقام تجاري معرفي مي‌گردند. تکرار در انتخاب كلونهاي برتر معيارمناسبي براي روشن شدن اثرات متقابل بين ژنوتيپ و محيط مي‌باشد.


با توجه به تاریخچه و قدمت کشت نیشکر در ایران   تا سال 1377 عمليات اصلاح نيشکر منحصر به عمليات انتخاب و مقايسه ارقام وارداتی بود. ارقام تجاری از کشورهاي ديگر وارد می‌گرديد و پس از حصول اطمينان از عملکرد نيشکر و شکرشان در آزمايشهاي تکراردار و منطقه‌اي‌ ازدياد و در سطح تجاري مورد کشت و کار قرار مي‌گرفتند. در حال حاضر ارقام موجود در استان جزو ارقامي بسيار قديمي هستند که در دهه‌هاي 1940-1970 معرفي شده‌اند و ارقام تجاري و مهم کشور عبارت از CP48-103، CP57-614، CP69-1062 و SP70-1143 مي‌باشند. رقم NCo310 عليرغم عملکرد بسيار بالایی که داشت ولي بعلت حساسيت آن به بيماري سياهک ساقه نيشکر(Smut) سطح کشت آن بسیار محدود شده است.

 

با توجه به اينکه شرایط آب و هوایی مناطق نیشکرکاری در استان خوزستان با شرایط کشورهای اصلاح کننده ارقام نیشکر بسیار متفاوت می‌باشد, واردکردن ارقام جديد و توصيه آنها به کشت و صنعتها با موفقيت همراه نبوده و حدود دو درصد از ارقام وارداتي به عنوان تجاري مورد کشت و کار قرار مي‌گيرند. در نتيجه براي بدست آوردن ارقام مناسب نياز به بذر حقيقي نيشکر می باشد، که در اين راستا مطالعات و بررسي گلدهي ارقام مختلف در شرايط گلخانه در موسسه و شرايط آب و هوايي طبيعي در نواحي جنوب ايران در حاشيه درياي عمان و خليج فارس توسط موسسه تحقيقات نيشکر آغاز و همزمان بذر نيشکر از کشورهاي کوبا، آفريقاي جنوبي و مصر وارد گرديد.


از سال 1377 مؤسسه تحقيقات نيشکر با وارد نمودن مقدار 10گرم بذر حقيقي نيشکر (Fuzz) از ده کراس هر کدام به مقدار يک گرم و کشت آنها در گلخانه، اولين گياهچه‌هاي بذري را بدست آورد. همچنين اين موسسه با مطالعه گلدهي بر روي تعداد 30 رقم از ارقام موجود در ژرم پلاسم نيشکر و انجام اولين تلاقي بين دو رقم مختلف در سال 1378 نيز توانست مقداري بذز زايا بدست آورد و برنامه اصلاح نيشکر و تهيه ارقام مناسب دشت خوزستان را پي‌ريزي و آغاز نمايد. همان سال مطالعات گلدهي نيز در شرايط طبيعي در مناطق جنوب ايران در حاشيه خليج فارس و درياي عمان در بندرعباس، ميناب، قشم، بندر چابهار و بندرجاسک انجام گرفت که در بندر جاسک و بندرعباس تعدادي از ارقام به گل رفته و در بندر جاسک بذر زايا استحصال گردید.


 در سال 1380 با احداث گلخانه گلدهي و اعمال شرايط مورد نياز جهت القاء گلدهي تلاقي بين ارقام مختلف انجام و از آن سال تاکنون هر ساله با القاء گلدهی در تعدادی از ارقام نیشکر زمینه تولید بذر زایای نیشکر حاصل میشود. پس از استحصال بذر و پشت سرگذاشتن مراحل مختلف تولید رقم که در فوق به آن اشاره شد، این مؤسسه توانسته است تاکنون 23 رقم امید بخش را به کشت و صنعت ها معرفی نماید. از بین این ارقام تعداد دو رقم با اسامی IR00-30  و IR00-31 کاملا ایرانی و از بذور استحصالی گلخانه گلدهی بدست آمده اند. همه این اقام در سطح 2 تا 3 هکتار در واحدهای نیشکری جهت بررسی های تکمیلی کشت شده اند و در بین این ارقام، واریتةهایIRC99-01 و IRC99-02 هر کدام درسطح نسبتاً وسیعی در کشت و صنعتها کشت شده است. وضعیت کلی تعداد کلونهای مختلف نیشکر در مراحل مختلف اصلاح در مؤسسه تحقیقات و آموزش نیشکر از ابتدا تا کنون به شرح زیر است:

 تعداد کل گیاهچه تولیدی: 281000

 تعدادکل کلونها در مرحله کلونال اول: 24500

 تعدادکل کلونها در مرحله کلونال دوم: 7200

 تعداد کل کلونها در مرحله آزمایشهای تکراردار: 810

 تعداد کل کلونها در مرحله آزمایشهای منطقه ای: 85

 تعداد کل واریته های آزاد شده: 23

 

> عملیات اصلاح نژاد و تولید واریته های جدید نیشکر در ایران

> مراحل مختلف به گزینی نیشکر در ایران


دی ان ان
دی ان ان